islamitisch opvoeden en het gebed

Islamitisch opvoeden en het gebed in ramadan

De ramadan is een maand waarin iedereen zijn beste beentje voorzet. Of het nu gaat om het vermijden van ongewenste dingen of de extra moeite om prijzenswaardige handelingen te verrichten. Het vasten staat uiteraard centraal maar ook het gebed neemt een opvallende positie in gedurende deze maand. In dit artikel hebben we het over islamitisch opvoeden en het gebed met wat praktische adviezen.

Wanneer we spreken over het gebed dan hebben we het over de eerste praktische pilaar van het geloof. Bidden vormt een groot onderdeel van het dagelijkse contact tussen de schepping en de Schepper. Het gebed is, wanneer met concentratie verricht, een moment van bezinning, inkeer, rust, reflectie en spiritualiteit. Het kan, voor een persoon die er een sterke band mee heeft, zorgen voor een betere levenshouding. Het kan ook zorgen voor een grotere mate van Godsbewustzijn en een sterkere persoonlijke balans.

Islamitisch opvoeden en het gebed zijn met elkaar verweven. Immers: het gebed is een bijzondere zuil binnen de vijf zuilen van de islam. De eerste zuil; de geloofsgetuigenissen vormt de basis van de overige vier zuilen; de gebeden (salaat), de armenbelasting (zakaat), het vasten (sawm) en de bedevaart (hadj). Van deze vier praktische zuilen is er slechts één die in tijden van armoede en ziekte nog steeds verricht dient te worden terwijl anderen (tijdelijk) vervallen; het gebed.

Het gebed neemt gedurende de ramadan een centrale plaats in. Elke avond na het laatste verplichte gebed verrichten honderden miljoenen moslims het nachtgebed (tarawih genoemd). Dit is een vrijwillig gebed van tenminste 2 gebedseenheden, maar waarvan het aantal vaak minstens zo hoog ligt als de helft van het aantal eenheden dat men overdag verricht. Gedurende deze nachtelijke gebeden is het gebruikelijk om tenminste eenmaal in de ramadan de volledige Koran uit te lezen.

Het gebed is dus nog meer benadrukt tijdens de ramadan dan erbuiten. En er is een flinke hoeveelheid tijd en aandacht die ernaar uitgaat. Allemaal leuk en aardig, maar hoe neem je je kinderen mee in die beleving? Hoe geef je islamitisch opvoeden en het gebed vorm, specifiek in de ramadan.

Wees een voorbeeld

Feitelijk gezien is de enige stap die je in deze periode kan nemen: het verrichten van de gebeden. Hoe pijnlijk ook; bidden is iets wat steeds minder vanzelfsprekend lijkt te zijn in huishoudens van moslims. En daar waar de gebeden wel aanwezig zijn? Daar verdient het vaak aandacht als het gaat om de manier waarop men ze verricht. Daarmee doelen we niet op de correctheid van het gebed, maar op hoe je het gebed idealiter vorm geeft om het een sterk voorbeeld voor je kind te laten zijn.

Hier wat tips die kunnen helpen het gebed als kenmerkend deel van het dagelijks leven weer te geven. Uiteraard draait alles in deze fase om jou als voorbeeld, je kind hoeft verder niets te doen. Islamitisch opvoeden en het gebed in het bijzonder kennen altijd jou als basis. Daarom dus ook nu: deze periode is een periode van training voor jezelf voordat je kind het besef en waarnemingsvermogen gaat ontwikkelen om te zien wat je doet.

  1. Verricht je de gebeden nog niet? Begin vandaag! Het maakt niet uit of je het volledig uit je hoofd kan of niet. Begin met tenminste 1 gebed consistent te verrichten en breid dat vervolgens langzaam uit.
  2. Gebruik een gebedskleed. Door dit te doen markeer je de gebeden zichtbaar als een bijzonder ritueel. Een gebedskleed is geen plicht, maar leer het gebruik ervan in deze fase alvast aan om je kind een extra handvat te geven.
  3. Let op de gebedstijden. Leer jezelf aan dat wanneer het tijd is om te bidden, je dit ook zo snel mogelijk doet. Een adhaanklok als ondersteuning kan nuttig zijn om de symboliek te vergroten.
  4. Verricht samen met je partner of gasten wanneer mogelijk de gebeden.
  5. Wanneer je de verplichte gebeden in de moskee verricht, doe de vrijwillige gebeden dan thuis zodat je kind het kan zien.

Wat zou mijn kind eventueel kunnen doen?

Goed voorbeeld doet goed volgen. Dat wil zeggen dat het verrichten van het gebed binnen je huishouden dermate zichtbaar moet zijn dat het voor het kind een herkenbare handeling is. Iets wat standaard aanwezig is kan namelijk eerder rekenen op betrokkenheid (en kopieergedrag) dan iets wat niet opvallend aanwezig is in het huishouden. Daarnaast dient het kind zich bewust te zijn van gewenst gedrag ten tijde van het gebed.

Met andere woorden: ook al is je kind nog jong en verricht het zelf nog niet het gebed, leer je kind om zich rustig op te stellen in de omgeving van biddende mensen. Hoewel de twee op elkaar lijken is er een belangrijk verschil: in het eerste geval gaat het om herkenning, in het tweede geval om de omgang met wat men weet te herkennen. Dit rustige gedrag is wat bij deze fase hoort en stapsgewijs aangeleerd gaat worden. Ter indicatie: uiterlijk aan het einde van deze fase zou je kind diens gedrag aan moeten kunnen passen op andere die aan het bidden zijn.

Het moment waarop je kind in staat is om het eigen gedrag aan te passen in de omgeving van biddende mensen is het ideale moment om je kind mee te nemen naar de moskee. Dit kan zijn gedurende de dag maar ook (afhankelijk van de periode waarin de ramadan valt) voor de nachtelijke gebeden. Het is immers nogal een verschil of de ramadan in de zomer of de winter valt. Zorg er hierbij altijd voor dat je alles doet om ervoor te zorgen dat je kind in jouw omgeving blijft. Dit kan door het thuis te oefenen, door duidelijk aan te geven dat je kind bij je hoort te blijven en daarnaast natuurlijk je kind in de moskee met je mee te nemen. Zoals we al zeiden zijn islamitisch opvoeden en het gebed sterk verweven. Met dit besef kun je niets anders dan handelen.

Achterin de moskee

Vele ouders laten hun kind achterin de moskee spelen met andere kinderen vanaf het moment van binnenkomst. Dit kan al snel leiden tot onrustige situaties. Waar je normaliter kan kiezen voor de achterste rij, om zo makkelijker je kind in de gaten te houden, kun je in een dergelijke situatie ook ervoor kiezen de voorste rijen op te zoeken: zo ver mogelijk van de spelende kinderen vandaan. Dit gaat op voor zowel het gebed als andere bijeenkomsten. Het kind zal zich over het algemeen eerder rustig gedragen wanneer het zich in de directe omgeving van de ouder bevindt dan wanneer het zich mengt onder de andere kinderen.

Wanneer je kind deze fase ingaat is het goed om er een gewoonte van te gaan maken te vragen: wil je meedoen met het gebed? Doe dit stelselmatig. Stimuleer je kind ook de basisteksten van het gebed te leren maak zo de overgang naar het verrichten van het gebed soepeler.

Je klaarmaken voor de leeftijd van zeven jaar

Dit roept wellicht wat vragen op. Immers; van kinderen vanaf een jaar of 7 mag verwacht worden dat ze in staat zijn bij je te blijven gedurende het gebed. Je wilt je kin islamitisch opvoeden en het gebed meegeven. Maar hoe voorkom je bij een kind, jonger dan dat, dat het zich rustig weet te gedragen? Zoals hierboven omschreven: oefening vanuit huis qua gedrag, het begeleiden van je kind in de moskee en het afstand houden van eventuele spelende kinderen. Wil dit echter zeggen dat het per definitie verkeerd is als de kinderen gaan spelen? Nee, zolang er maar een zekere mate van toezicht aanwezig is en het de mensen niet afhoudt van hun aanbidding. Het is een feit dat de kleinkinderen van de profeet op zijn rug klommen tijdens het gebed. Dit is echter niet 1-op-1 te vergelijken met een tiental rennende en schreeuwende kinderen in de gebedsruimte.

Het is een verstandige zet van moskeeën om, waar mogelijk, een ruimte beschikbaar te stellen voor zowel volwassenen als kinderen om te socializen wanneer ze niet in gebed willen staan. In die ruimte zouden kinderen zich ook kunnen vermaken. Wanneer deze optie er niet is en je niet in staat bent om je kind rustig te laten blijven kun je ervoor kiezen slechts een deel van de gebeden in de moskee te verrichten. Zo kun je twee gebedseenheden in de moskee verrichten met je kind om vervolgens de rest thuis te verrichten. Op deze manier breng je het kind in contact met de moskee, iets wat beter is dan je moskeebezoek af te wisselen met je partner en om de dag thuis op je kind te passen.

Tenslotte: islamitisch opvoeden en het gebed

Tenslotte is het belangrijk om te beseffen dat kinderen nu eenmaal kinderen zijn. Neem hen de behoefte om te rennen en spelen in een grote ruimte als de moskee niet kwalijk. Wanneer het gebed is afgelopen en mensen naar huis gaan is het een goed moment om te zeggen “ga maar even spelen” zodat de moskee niet slechts de plaats is van stil zijn, rechtop zitten, en bij papa/mama blijven maar ook de plaats van gezelligheid en plezier.

Noot: In dit artikel staat meerdere malen aangegeven dat we het hebben over: islamitisch opvoeden en liefdadigheid. We vinden het belangrijk dat je weet wat we bedoelen met islamitisch opvoeden. Lees daarover meer in dit artikel.

Tagged as: