luisteren

“Luisteren! Want anders…” – Sancties

Een moeder met haar zoontje op de arm. Ze zouden totaal aan mijn aandacht voorbij zijn gegaan als ik niet dacht: wat is dat voor geluid? Naarmate het geluid duidelijker werd bleek dat zoonlief te zijn. Hij wilde nog geen afscheid nemen van de speeltuin en had het op een brullen gezet. Je kent het vast wel: de confrontatie met je kind en hij/zij wilt maar niet stil worden. De neiging om te eisen dat je kind naar je gaat luisteren kan groot zijn. Wat zijn je andere opties?

Wanneer je dat soort situaties als buitenstaander bekijkt is het zo makkelijk aan te wijzen wat er wel en niet goed gaat. Als je als ouder IN die situatie zit kan het totaal anders voelen. Het kan zijn dat ze de wanhoop nabij was om haar kind stil te krijgen. Want ik hoorde haar zeggen, tegen haar nog steeds brullende zoontje; “als je NU niet stil bent gaan we nooit meer naar de speeltuin.” Dat was vast een hele geruststelling, want hij was gelijk stil. Nee dus. Hij was niet stil. Totaal niet zelfs.

Het eerste wat ik dacht was: waarschijnlijk heeft hij je niet eens kunnen horen, hij brult namelijk aan één stuk door. Luisteren gaat dan lastig zijn, het komt simpelweg niet bij hem binnen. Wat ik ook dacht was: nu heb je het gezegd, maar ga je jezelf er ook aan houden?

Je kent het zelf vast ook wel, je kind doet iets wat niet wenselijk is, jij hebt je irritatiegrens al 3 keer bereikt en je zegt: als je nu niet stopt dan [vul hier willekeurige sanctie in]…. Het doel op dat moment is niet je kind voor eeuwig de speeltuin te ontnemen zoals in dit voorbeeld. Het doel is je kind stil te krijgen. Om even rust en stilte te hebben. Om je even weer “in control” te voelen.

Hebben sancties nut als je kind niet wilt luisteren?

Natuurlijk is dit voorbeeld met de moeder en haar zoontje een specifiek voorbeeld. Maar dergelijke sancties komen in allerlei situaties voor. Hier wat dingen om over na te denken:

  • als je kind toch doorgaat, ga je dan de sanctie opleggen?
  • wanneer je nadenkt over de redelijkheid van de sanctie, hoe redelijk is die dan?
  • als de sanctie onredelijk is, en je beseft dat, hoe groot is de kans dat je het niet uit zal voeren?
  • wanneer je kind went aan loze dreigementen, hoeveel effect gaan ze dan nog hebben in de toekomst?

Het eerste waar je dus voor uit moet kijken is het noemen van dingen die je toch niet waar gaat maken. Het tweede waarvoor je moet uitkijken is het instellen van sancties die de situatie verergeren. Verergeren kan op dat specifieke moment zijn, maar ook op latere momenten. Voorbeeld: je kind wilde niet naar je luisteren en moet zijn/haar speelgoed een week missen. Doordat die sanctie zo ver van redelijkheid afligt ga je hiermee jezelf in de vingers snijden. Je kind moet immers iets missen waar niks mis mee is (speelgoed). Plus: jij zal nu je kind extra moeten zien te vermaken op een andere manier.

Sancties hebben dus alleen nut als ze passend zijn bij de aanleiding ervoor. Ze worden daarnaast bij voorkeur altijd voorafgegaan door één of meerdere waarschuwingen. Denk daarbij aan: ik heb je nu een paar keer gezegd dat ik dat soort gedrag niet wil zien van je. Ik hou daar niet van omdat het niet netjes is. Allah leert ons dat we vriendelijk horen te zijn en ons netjes horen te gedragen. Als je niet wilt luisteren dan is er vandaag geen speeltijd met de playstation. Dan gebruik je die tijd maar om na te denken over wat je wel hoort te doen.

Conclusie

Het heeft de voorkeur om vooraf te zeggen: we gaan naar de speeltuin, maar het is al laat (zoals in het eerste voorbeeld). Dus we gaan niet lang in de speeltuin blijven. We blijven een half uurtje en dan gaan we. Is dan de tijd om te gaan bijna aangebroken? Dan heeft het de voorkeur je kind te “waarschuwen” dat de tijd er bijna op zit. Dan is dat “nog één keertje van de glijbaan” niet erg maar wellicht een prima afsluiting, zelfs als dat ene keertje drie keer is.

Wacht je tot voorbij het gestelde tijdslimiet en wil je ineens vertrekken? Dan kan dat te snel gaan voor je kind waardoor hij/zij zich verzet. Een andere manier om protest te voorkomen is iets te zeggen als: ga je mee? Dan gaan we lekker onze pyjama’s aandoen en een boekje lezen als we thuis zijn. Je geeft je kind iets anders om naar uit te kijken. Dat is prettiger voor je kind dan alleen te horen dat wat hij nu aan het doen is moet stoppen.

Vergelijk het eens met jezelf. Je zit met je vrienden te kletsen en ineens komt je partner je vertellen dat jullie NU gaan. Zou je dat fijn vinden? Of zou je liever willen dat je partner zegt: zullen we gezien de tijd over 10-15 minuten vertrekken? Dan heb je nog even tijd om je bezigheid af te ronden. Waarschijnlijk het tweede. Kinderen zijn geen robots die op commando stoppen met leuke dingen doen. Geef ze wat tijd, dat geeft jezelf wat rust. En als je dan toch met sancties “dreigt”? Laat het dan in redelijkheid zijn zodat je het ook uit kan voeren. En laat er altijd een waarschuwing aan vooraf gaan. Je kind moet immers ook naar je willen luisteren.

Tagged as: