Opvoeden zonder luxe?

Het is iets wat heel snel kan wennen: luxe. Je zit een week in een hotel met heerlijk ontbijtbuffet en als je thuis komt baal je dat je weer een broodje kaas moet eten. Je blijft een week ergens logeren en je geniet van de rust in de omgeving en baalt dat je naar je gehorige huis terug moet. Luxe went snel. Is het wijs je kinderen met luxe te laten opgroeien of kun je ze beter onthouden van luxe?

De vraag of je kinderen in luxe moet laten opgroeien is een eeuwenoude vraag maar zeker niet eenvoudig te beantwoorden. Met name omdat die vraag niet alleen gekoppeld is aan rationeel denken maar ook aan emotie. Veel ouders hebben het voornemen om hun kinderen beter af te laten zijn dan dat zijzelf waren in hun eigen jeugd. Daarbij draait het veelal om beter af zijn qua materiële zaken. Wanneer we dan vervolgens weer kijken naar klassieke teksten over opvoeding dan staat daar onthouding van luxe juist centraal. Wat is nu goed en wat niet?

Alles is relatief

Wanneer we spreken over een algemeen begrip als luxe dan dienen we in eerste instantie te beseffen dat alles relatief is. Waar we 30 jaar geleden blij waren als een huis volledig voorzien was van verwarming dan zien we dat nu vaak als een vereiste. Waar nog geen halve eeuw geleden het niet standaard was om dagelijks vlees te eten is het nu vrij normaal geworden. Ook vandaag de dag is er nog een groot verschil in wat verschillende mensen al dan niet als luxe zullen zien. Met een inkomen van €1.000,- per maand heb je immers een ander vertrekpunt dan met een inkomen van  €5.000,-.

Luxe is dus relatief en de reden dat het belangrijk is om dat te vermelden is het besef dat we slechts naar onze eigen situatie kunnen kijken. Wil je minder luxe leven? Kijk dan niet naar hoe anderen het hebben maar kijk naar wat voor jou een luxe is en waar je vervolgens meer sober in zou kunnen zijn.

Waarom sober leven?

Het risico wat bestaat bij de aanwezigheid van luxe is dat kinderen (maar ook hun ouders) het moeilijk vinden om zonder luxe te moeten doen. Dit kan bij kinderen vaak gelinkt zijn aan zaken als nieuwe kleding maar kan ook gaan om eten, drinken, speelgoed, etc. Bij volwassenen zal het eerder gaan om de omvang van de tv, de snelheid van een pc, de auto waarin je rijdt en het huis waarin je woont.

An sich is er niets mis met het volop leven naar de gunsten die Allah je geeft, zolang je maar in halal leeft. Waar wel voor gewaakt zou moeten worden is dat je niet zo gehecht raakt aan allerlei luxe dat je niet meer zonder die luxe kan. Uiteraard is het daarnaast belangrijk dat de luxe die je hebt als gunst van Allah niet een reden gaat worden om op anderen neer te kijken die het minder hebben. Je rijkdom zou een reden voor dankbaarheid moeten zijn, niet voor arrogantie.

Waarom zou je eigenlijk sober willen leven? Dat kan zijn om, zoals net genoemde reden, dat je niet wilt dat je kind er teveel aan hecht. Het kan ook zijn dat je bang bent dat je kind ongepast gedrag gaat vertonen en verwent gaat raken als het alles maar kan krijgen wanneer hij/zij wilt. Maar er is meer!

De islam leert ons dat je mag genieten van wat Allah je geeft. Je bent niet verplicht het te delen met anderen op de afdracht van zakaat na. Naast die vrijbrief om te genieten van de gunsten die Allah schenkt is er geen voordeel in verspilling. Sterker nog, de islam leert ons ook om uit te geven op de weg van Allah aan mensen die het minder hebben. Door sober te leven kun je mensen die het minder hebben de gelegenheid geven waardig te leven.

Een ander aspect hierin is het religieuze uitgangspunt dat het jezelf hechten aan materiële zaken het hart losmaakt van het hiernamaals, terwijl het jezelf losmaken van de liefde voor materiële zaken het makkelijker maakt je hart te verbinden met het hiernamaals.

Kortom: zowel op persoonlijk, sociaal als religieus vlak is er reden om je leven wat meer sober te leiden dan je wellicht tot nu toe doet. Je zal er zelf niet minder van worden. Je kind zal er niet minder van worden. In het beste geval zal het je relatie met je kind, met je Schepper en met je omgeving verbeteren.

Deze leeftijdsfase

In deze periode gaat het meer en meer om je kind te betrekken bij de motivatie achter waarom je doet wat je doet. Op die manier maak je kinderen bewust van je keuzes en is het niet “zoals het is” maar gaan ze er de waarde van inzien. Ook daarvoor geldt de gouden regel; stap voor stap dus! Denk na over waar het voor jouw kind meest aansprekende thema ligt en begin daar met je uitleg.

Denk bijvoorbeeld na over de manier waarop we eten en drinken. Het eten hoeft niet altijd een feestmaal te zijn en soms is het goed eens wat van die luxe te laten liggen. Daarbij je kinderen aanlerende dat, ondanks dat wij wel voorzien zijn van allerlei luxe, er genoeg mensen zijn die dat niet hebben. Koppel dat eens aan de mogelijkheid om je kinderen iets van geld of eten te laten doneren aan hen die minder fortuinlijk zijn.

Wanneer het aankomt op speelgoed: door kinderen niet teveel speelgoed te geven leer je hen tevreden te zijn met wat ze hebben maar leer je hen ook om creatief te zijn met wat ze hebben. Je stimuleert hen daarnaast ook om niet slechts binnen te zitten maar ook om meer naar buiten te gaan. Al veel speelgoed in huis? Probeer eens een tweedeling erin te maken. Elke maand, kwartaal of willekeurige periode wissel je het speelgoed om. Op die manier hebben je kinderen het een tijdje niet gezien en kunnen ze weer met blijdschap ermee spelen. Laat hen er iets van weggeven bij een inzameling voor oorlogslanden en dergelijke. Kijk wat past bij jou kind en wat de meest positieve indruk zal achterlaten.

Breng balans

Allah leert ons dat het enige wat de ene persoon beter kan maken dan de ander diens relatie met Hem is. Neem jezelf of je kinderen niet alles af, maar leer hen wel de waarde van wat ze hebben door hen soms tijdelijk iets van wat ze hebben te ontzeggen (door te vasten, minder luxe te eten, speelgoed op te delen etc.). Het brengen van deze balans is noodzakelijk om de waardering voor wat je hebt aanwezig te laten blijven en het karakter te beschermen.

Tenslotte: als ouder zijnde is het een fijn gevoel dat je kinderen niets tekort komen. Wel dienen we daarbij één ding niet uit het oog te verliezen: niets tekortkomen draait  in de eerste plaats om contact met jou als ouder, niet om contact met speelgoed, voeding en kleding. Te vaak laten ouders zich opslokken door werk, met beiden een fulltime baan met lange dagen. Ze werken zich een slag in de rondte geld te verdienen wat besteed zal worden aan het kunnen leven in grotere luxe. Wanneer het werken voor die luxe ervoor zorgt dat je een groot deel van de ontwikkeling van je kind mist, simpelweg omdat je aan het werk bent, dan gaat er iets mis. Meer is niet altijd beter. En de opvoeding van je kind gaat altijd voor het vergaren van luxe. Uiteindelijk zullen ze het namelijk niet belangrijk vinden hoeveel speelgoed ze hadden, of hoe mooi hun kamer was. Ze zullen het belangrijk vinden hoe hun relatie met jou, hun ouder, was en is.